پنجشنبه شب دو هفته پیش ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ دسترسی به انواع سرویس‌های ارتباطی در ایران قطع شد و تا امروز پاسخ به این سوال که دسترسی‌ به این سرویس‌ها، به‌ویژه اینترنت بین‌الملل، چه زمانی به روال سابق بازخواهد گشت، پاسخ روشنی دریافت نکرده است.

در ساعات پایانی ۱۸ دی‌ماه، ابتدا اینترنت اپراتورهای تلفن همراه و سپس سایر ارائه‌دهندگان سرویس‌های اینترنتی قطع شدند. سرویس‌های پیامکی غیرفعال شدند و حتی تماس با تلفن‌های همراه هم ناممکن شد. شکلی از قطع ارتباط که پیش از این بی‌سابقه بود. روز جمعه در شرایط غریبی آغاز شد. اینترنت ملی نشده بود بلکه فراملی شده بود و در عمل حتی دسترسی به وبسایت‌های داخلی هم ناممکن بود. دستگاه‌های کارت‌خوان از کار افتاده بودند و مردم به دنبال گرفتن پول نقد از عابربانک‌ها برای ادامه این روز گیج‌کننده و پرتشویش آماده می‌شدند. ساعاتی بعد البته دستگاه‌های کارت‌خوان به کار افتاد. طی یک هفته پس از قطعی تمام وسایل ارتباطی مدرن، به تدریج شبکه اینترنت ملی تا حدی به روال قبل بازگشت که البته حتی هنوز هم به همان کیفیت سابق خود (مثلا در دوران جنگ ۱۲ روزه) نرسیده است. خبرگزاری‌ها و نهادهای مختلف از خسارات سنگین مادی و روحی این قطعی‌ها برای کسب‌وکارهای کوچک و بزرگ خبر می‌دهند که حتی کمی‌سازی آن و روایت عددی‌اش دشوار به نظر می‌رسد. از سوی دیگر قطع امکان‌های ارتباطی میان ایرانیان داخل و خارج از کشور به موجی از نگرانی‌ها و بحران‌های فردی و اجتماعی دامن‌ زده است. در این شرایط استفاده از سرویس‌های ملی بار دیگر این سوال را به ذهن آورد که هزینه‌های هنگفت برای پیگیری پروژه اینترنت ملی دقیقا خرج توسعه چه چیزی شده و چرا وبسایت‌هایی مانند ذره‌بین و گردو عملکردی چنین فاجعه‌بار و تکان‌دهنده دارند؟

  • هزینه گزاف برای «اینترنت» ملی
  • چرا اینترنت بین‌الملل وصل نمی‌شود؟

فعال‌شدن امکان تماس از مبدا ایران با مقاصد خارج از کشور – ۲۳ دی‌ماه

روز سه‌شنبه ۲۳ دی‌ماه خبر رسید که امکان برقراری تماس از مبدا ایران با مقاصد خارج از کشور از طریق خطوط تلفن همراه فراهم شده. یک روز بعد این امکان روی خط‌های ثابت هم برقرار شد در حالی که امکان تماس از خارج با داخل کماکان غیرفعال باقی مانده است. البته شرایط تماس از ایران با کشورهای مختلف متفاوت بوده و درباره سهولت تماس با کشورهای مختلف نکات متفاوتی گزارش شده است.

برقراری امکان ارسال پیامک از بامداد شنبه – ۲۷ دی‌ماه

ساعات نخستین روز شنبه ۲۷ دی‌ماه تقریبا پس از ۸ روز امکان ارسال پیامک مجددا فعال شد. دریافت‌ پیامک‌ها در ساعات ابتدایی با مشکلاتی همراه بودند و بعضا ناهماهنگی‌هایی میان برخی اپراتورها به چشم می‌آمد اما طی ۲۴ ساعت آتی شرایط ارسال پیامک به ثبات رسید و تا تاریخ نگارش این گزارش، امکان ارسال پیامک برقرار مانده است.

فعال‌شدن امکان ارسال پیام شخصی در پیام‌رسان‌های داخلی – ۲۷ دی‌ماه

در ساعات پایانی شنبه ۲۷ دی‌ماه، امکان ارسال پیام‌ در بعضی پیام‌رسان‌های داخلی فعال شد. روز یک‌شنبه ۲۸ دی‌ماه امکان ارسال پیام شخصی در پیام‌رسان‌های «بله»، «سروش‌پلاس»، «روبیکا» و «آی‌گپ» فعال شد.

فعال‌شدن امکان سرچ در گوگل – ۲۸ دی‌ماه

حدود ساعت ۱۶:۰۰ یک‌شنبه ۲۸ دی‌ماه امکان سرچ در گوگل در برخی اپراتورها فعال شد. در حال حاضر فقط می‌توان در گوگل سرچ کرد و امکان اتصال به سایت‌هایی که برای بازشدن به اینترنت بین‌الملل نیاز دارند فراهم نیست.

اینترنت بین‌الملل کی وصل می‌شود؟

روز شنبه ۲۷ دی‌ماه گزارش‌هایی از اتصال اینترنت بین‌الملل میان معدودی از کاربران به گوش می‌رسید. مدت کوتاهی بعد اینترنت دوباره به وضعیت محدود قبلی بازگشت. خبرگزاری سیتنا گزارش داد در این بازه «بر اساس داده‌های کلودفلر بعد از خاموشی هشت‌روزه اینترنت جهانی در ایران، طی روز شنبه کاربران ایرانی موفق شدند برای چندین ساعت به اینترنت جهانی متصل شوند.» گفته می‌شود این اتفاق در نتیجه انجام برخی تست‌ها روی شبکه رخ داده بود.

در ادامه اخبار متفاوت درباره اتصال مجدد اینترنت بین‌الملل، منابع مختلف خبر از بازگشت مرحله به مرحله سرویس‌های ارتباطی دادند. به گزارش ایسنا، «مرحله اول فعال‌سازی امکان ارسال پیامک است. مرحل دوم دسترسی کامل به اینترنت ملی و پیام‌رسان‌های داخلی خواهد بود. مرحله نهایی هم برقراری مجدد اینترنت بین‌الملل خواهد بود.» اگر این ادعاها صحت داشته باشد به نظر می‌رسد در پایان روز یک‌شنبه در آستانه مرحله سوم قرار داشته باشیم.

در این لحظه اخبار ضد و نقیضی درباره تاریخ دقیق‌تر وصل‌شدن اینترنت بین‌الملل می‌شنویم. وبسایت انتخاب به نقل از محمد سراج، نماینده تهران و عضو کمسیون اجتماعی مجلس گزارش کرده احتمالا تا فردا، دوشنبه، ۲۹ دی‌ماه یا حداکثر پس‌فردا یعنی سه‌شنبه اینترنت به طور کامل وصل می‌شود. اما اظهارات کاملا متفاوتی هم از بعضی کانال‌های دیگر به گوش می‌رسد. برای مثال طبق گزارش دیگری از سیتنا، رئیس کمیسیون تحول دیجیتال سازمان نظام صنفی رایانه ای کشور، گفته است: «در گام اول، اینترنت کسب و کارهایی که IP خود را در اختیار دولت قرار داده‌اند، در هفته‌های آینده متصل می‌شود اما با توجه به شرایط فعلی کشور، جایی برای اتصال پیام رسان‌های خارجی وجود ندارد.» استفاده از عبارت هفته‌های آینده با ادعای اتصال اینترنت طی یکی دو روز آینده در تضادی آشکار قرار دارد. در گزارشی دیگر از ایلنا احمد انارکی در گفتگو با این خبرگزاری اظهار کرده است: «طبق پیگیری‌هایی که ما داشته‌ایم گفته‌اند که اگر وضع بهتر شود ما این محدودیت را باز می‌کنیم امیدوارم که در این چند روز با بهتر شدن اوضاع دسترسی به اینترنت باز شود.»

با این اوصاف زمان دقیق اتصال اینترنت بین‌الملل تقریبا نامشخص است. اظهارات مسئولان از یکی دو روز دیگر تا چند هفته تا زمانی که اوضاع بهتر شود متغییر است. این گزارش با اطلاعات جدید به‌روزرسانی می‌شود.

آپدیت یکشنبه ۵ بهمن‌ماه: وعده اتصال تا روز سه‌شنبه به حقیقت نپیوست و با وعده‌های اتصال در روز‌های پنجشنبه، جمعه و شنبه همراه شد. تا این لحظه، روز یکشنبه ۵ بهمن‌ماه هنوز خبری از اینترنت بین‌الملل نیست.